Dlaczego zarządzanie mikroklimatem jest ważne w profilaktyce i leczeniu odleżyn?
Autor: Sharon Maris, Dyrektor ds. Globalnych Spraw Medycznych ds. Profilaktyki odleżyn
Mikroklimat - temperatura i wilgotność na powierzchni skóry - jest krytycznym, a często niedocenianym czynnikiem w profilaktyce odleżyn. Gdy ciepło i wilgoć się gromadzą, skóra staje się bardziej delikatna, mniej tolerancyjna na nacisk, tarcie i ścieranie, a także bardziej podatna na uszkodzenia. Skuteczne zarządzanie mikroklimatem, wspierane przez oparte na dowodach wytyczne, pomaga stworzyć zdrowsze środowisko dla skóry i odgrywa kluczową rolę zarówno w zapobieganiu urazom, jak i wspieraniu procesu gojenia.
Podwyższona temperatura i wilgotność mogą wpływać na strukturę i funkcje skóry⁴ oraz zmniejszać tolerancję skóry i tkanek na szkodliwe skutki nacisku, tarcia i ścierania⁵. Sugeruje się, że podwyższona temperatura skóry
- Zwiększa zapotrzebowanie metaboliczne tkanek lokalnych
- Zwiększa zapotrzebowanie tkanek na tlen
- Zwiększa podatność tkanek na niedokrwienne skutki nacisku i tarcia⁵
- Osłabia warstwę rogową⁶.
Nadmierne nawilżenie skóry powoduje macerację, która zmniejsza sztywność i wytrzymałość tkanki łącznej oraz zwiększa podatność na działanie sił ścinających⁷. Zwiększa się również tarcie w miejscu styku skóry z powierzchnią podparcia, co sprzyja przyleganiu do prześcieradła lub pościeli i zwiększa ryzyko powstawania uszkodzeń mechanicznych oraz odleżyn/owrzodzeń powstających w konsekwencji ucisku.
Zarządzanie mikroklimatem
Istnieje wiele sposobów normalizacji miejscowego mikroklimatu skóry, z których najprostszy to zmiana ułożenia pacjenta. Nie zawsze jest ona jednak możliwa, a wielu pacjentów wymaga miejscowego mikroklimatu skóry, z których najprostszy to zmiana ułożenia pacjenta. Międzynarodowe wytyczne¹ omawiają, w jaki sposób zarządzanie mikroklimatem może zapewnić środowisko sprzyjające zapobieganiu urazom i regeneracji tkanek. W związku z tym wytyczne zalecają uwzględnienie dodatkowych funkcji, takich jak możliwość kontrolowania wilgotności i temperatury podczas wyboru powierzchni podparcia.
Dlaczego powierzchnie podparcia odgrywają ważną rolę w zarządzaniu?
Powierzchnie podparcia odgrywają ważną rolę w indywidualnym, kompleksowym planie leczenia i profilaktyki odleżyn¹. Międzynarodowewytyczne dotyczące zapobiegania i leczenia odleżyn* zalecają, aby w przypadku, gdy ocena ryzyka dla danej osoby wskazuje na to, że niska utrata powietrza (reaktywne) powierzchnie terapeutycznemogą również pomóc w zarządzaniu ciepłem i wilgocią (mikroklimatem) skóry, zwłaszcza gdy czynnikiem przyczyniającym się do tego jest wilgoć i ciepło na powierzchni skóry⁸.
Znajdź odpowiednią powierzchnię - zapoznaj się z przewodnikiem
*W wytycznych, powierzchnia podparcia o niskiej utracie powietrza (reaktywna) odnosi się do konstrukcji powierzchni podparcia, która wykorzystuje przepływ powietrza w celu wspomagania redystrybucji ciśnienia.
Źródła
- National Pressure Ulcer Advisory Panel, European Pressure Ulcer Advisory Panel and Pan Pacific Pressure Injury Alliance. Prevention and Treatment of Pressure Ulcers: Clinical Practice Guideline. Emily Haesler (Ed). Cambridge Media: Perth, Australia; 2019.
- Kottner J, Black, J, Call, E, Gefen, A, Santamaria N (2018) Microclimate: a critical review in the context of pressure ulcer prevention
- Clark M, Black J (2011) Skin IQTM Microclimate Made Easy. Wounds International 2011; 2(2). Dostępne pod adresem http://www.woundsinternational.com
- Clark M, Romanelli M, Reger S et al (2010). Microclimate in context. In: Baharestani M, Black J, Carville K et al (2010). International Review. Pressure ulcer prevention: pressure, shear, friction and microclimate in context. Wounds International.
- Reger S, Ranganathan VK, Sahgai V (2007). Support surface interface pressure: an analysis of the literature. Ostomy Wound Management 53(10): 50-58.
- National Pressure Injury Advisory Panel, European Pressure Ulcer Advisory Panel and Pan Pacific Pressure Injury Alliance. Full Body Support Surfaces for Prevention of Pressure Injuries. W: Prevention and Treatment of Pressure Ulcers/Injuries: Clinical Practice Guideline. The International Guideline: Fourth Edition. Full Body Support Surfaces For Prevention Of Pressure Injuries. Emily Haesler (Ed.).2025.[cyt.: 15/01/2026]. Dostępne pod adresem: https://internationalguideline.com