Waarom is microklimaatbeheer belangrijk bij de preventie en de behandeling van decubitus?
door Sharon Maris, Director Global Medical Affairs for Pressure Injury Prevention
Het microklimaat – de temperatuur en de vochtigheid aan het huidoppervlak – is een cruciale maar vaak onderschatte factor bij decubituspreventie. Wanneer warmte en vocht zich ophopen, wordt de huid fragieler, minder tolerant voor druk, schuif- en wrijfkrachten, en meer vatbaar voor beschadiging. Een effectief microklimaatbeheer, ondersteund door op bewijs gebaseerde richtlijnen, helpt een gezondere huidomgeving te creëren en speelt een essentiële rol bij zowel het voorkomen van letsels als het ondersteunen van de genezing.
Een verhoogde temperatuur en vochtigheid kunnen de structuur en de functie van de huid aantasten⁴ en het tolerantievermogen van de huid en de weefsels tegen de schadelijke effecten van druk, schuif- en wrijfkrachten verminderen⁵. Er zijn aanwijzingen dat een verhoogde huidtemperatuur:
- De metabolische eisen van plaatselijke weefsels verhoogt
- De behoefte van weefsels aan zuurstof verhoogt
- De gevoeligheid van de weefsels voor de ischemische effecten van druk en schuifkrachten verhoogt⁵
- De hoornlaag verzwakt⁶.
Overmatig vocht op de huid veroorzaakt weefselverweking, wat zorgt voor een vermindering van de stijfheid van de huid en de sterkte van het bindweefsel, en de gevoeligheid voor schuifkrachten verhoogt⁷. De wrijfkrachten op het raakvlak van de huid met het ligsysteem worden ook vergroot, waardoor het risico op vastplakken aan het laken of het beddengoed toeneemt, evenals het risico op mechanische beschadiging en oppervlakkige decubitus.
Het microklimaat beheren
Er zijn veel verschillende manieren om het microklimaat van de plaatselijke huid te normaliseren, waarvan de eenvoudigste het herpositioneren van de zorgvrager is. Dit is echter niet altijd mogelijk en voor veel zorgvragers kunnen aanvullende interventies nodig zijn. In de internationale richtlijnen¹ wordt besproken hoe microklimaatbeheer voor een omgeving kan zorgen die gunstig is voor de preventie van letsels en voor weefselherstel. In de richtlijnen wordt ook aanbevolen om bij de keuze voor een ligsysteem na te gaan of er aanvullende functies nodig zijn, zoals de mogelijkheid om vocht en temperatuur te regelen.
Waarom spelen ligsystemen een belangrijke rol bij het beheer?
Ligsystemen zijn een cruciaal onderdeel van een geïndividualiseerd uitgebreid beheerplan voor de preventie en de behandeling van decubitus¹. De internationale richtlijn voor de preventie en de behandeling van decubitus* beveelt aan dat, indien de risicobeoordeling van de zorgvrager dit aangeeft, (reactieve) ligsystemen met laag luchtverlies ook kunnen helpen bij het beheer van het microklimaat (warmte en vochtigheid) van de huid, vooral wanneer vocht en warmte op het raakvlak tussen de huid en het ligsysteem bijdragende factoren zijn⁸.
Vind het juiste ligsysteem – ontdek de gids
*In de richtlijn verwijst een (reactief) ligsysteem met laag luchtverlies naar een ligsysteem dat gebruikmaakt van een luchtstroom om de druk te verdelen.
Literatuur
- National Pressure Ulcer Advisory Panel, European Pressure Ulcer Advisory Panel and Pan Pacific Pressure Injury Alliance. Prevention and Treatment of Pressure Ulcers: Clinical Practice Guideline. Emily Haesler (Ed). Cambridge Media: Perth, Australia; 2019.
- Kottner J, Black, J, Call, E, Gefen, A, Santamaria N (2018) Microclimate: a critical review in the context of pressure ulcer prevention
- Clark M, Black J (2011) Skin IQTM Microclimate Made Easy. Wounds International 2011; 2(2). Beschikbaar op http://www.woundsinternational.com
- Clark M, Romanelli M, Reger S et al (2010). Microclimate in context. In: Baharestani M, Black J, Carville K et al (2010). International Review. Pressure ulcer prevention: pressure, shear, friction and microclimate in context. Wounds International.
- Reger S, Ranganathan VK, Sahgai V (2007). Support surface interface pressure: an analysis of the literature. Ostomy Wound Management 53(10): 50-58.
- National Pressure Injury Advisory Panel, European Pressure Ulcer Advisory Panel and Pan Pacific Pressure Injury Alliance. Full Body Support Surfaces for Prevention of Pressure Injuries. In: Prevention and Treatment of Pressure Ulcers/Injuries: Clinical Practice Guideline. The International Guideline: Fourth Edition. Full Body Support Surfaces For Prevention Of Pressure Injuries. Emily Haesler (Ed.). 2025. [geciteerd: 15/01/2026]. Beschikbaar op: https://internationalguideline.com