Waarom is het beheren van microklimaat belangrijk voor de preventie en behandeling van decubitus?
door Sharon Maris, Director Global Medical Affairs voor decubituspreventie
Microklimaat – de temperatuur en vochtigheid aan het huidoppervlak – is een cruciale, maar vaak onderschatte factor bij de preventie van decubitus. Wanneer er zich warmte en vocht ophoopt, wordt de huid fragieler, minder tolerant voor druk, schuifkracht en wrijving, en meer vatbaar voor beschadiging. Effectieve microklimaatregulering, ondersteund door op bewijs gebaseerde richtlijnen, helpt een gezondere huidomgeving te creëren en speelt een essentiële rol bij zowel het voorkomen van letsel als het ondersteunen van genezing.
Een verhoogde temperatuur en vochtigheid kunnen de structuur en functie van de huid⁴ aantasten en het tolerantievermogen van de huid en weefsels tegen de schadelijke effecten van druk-, schuif- en wrijfkrachten⁵ verminderen. Er is gesuggereerd dat een verhoogde huidtemperatuur:
- De metabolische vraag van lokale weefsels verhoogt;
- De behoefte van weefsel aan zuurstof verhoogt;
- De ontvankelijkheid van de weefsels voor de ischemische effecten van druk en schuifkrachten⁵ verhoogt;
- Het stratum corneum verzwakt⁶.
Overmatige vochtigheid op de huid veroorzaakt weefselverweking, wat zorgt voor een vermindering van de stijfheid van de huid en de sterkte van het bindweefsel, en de gevoeligheid voor schuifkrachten verhoogt⁷. Wrijfkrachten op het raakvlak tussen de huid en het ligsysteem worden ook vergroot, waardoor het risico op vastplakken aan het laken of beddengoed toeneemt, evenals het risico op mechanische schade en oppervlakkige decubitus.
Microklimaatregulering
Er bestaan vele verschillende manieren om het microklimaat van de plaatselijke huid te normaliseren, waarvan de eenvoudigste het herpositioneren van de zorgvrager is. Dit is echter niet altijd mogelijk en voor veel zorgvragers kunnen aanvullende interventies nodig zijn. In de Internationale richtlijnen¹ wordt besproken hoe het beheer van het microklimaat voor een omgeving kan zorgen die gunstig is voor de preventie van letsel en voor weefselherstel. In de richtlijnen wordt ook aanbevolen om bij de keuze voor een ligsysteem na te gaan of er aanvullende functies nodig zijn, zoals de mogelijkheid om vocht en temperatuur te reguleren.
Waarom spelen ligsystemen een belangrijke rol bij het beheer?
Ligsystemen spelen een belangrijke rol in een geïndividualiseerd, uitgebreid beheerplan voor decubituspreventie en -behandeling¹. De Internationale richtlijnen voor de preventie en behandeling van decubitus* bevelen aan dat als dit door de risicobeoordeling van de zorgvrager wordt aangeduid, ligsystemen met een laag luchtverlies (reactief) door hun ontwerp ook kunnen helpen bij het beheren van warmte en vochtigheid (microklimaat) van de huid, met name wanneer vocht en warmte op het raakvlak tussen de huid en het ligsysteem bijdragende factoren zijn⁸.
Vind het juiste ligsysteem – ontdek de gids
*In de richtlijn verwijst een ligsysteem met laag luchtverlies (reactief) naar een ligsysteemconstructie die gebruikmaakt van een luchtstroom om drukverdeling te ondersteunen.
Literatuur
- National Pressure Ulcer Advisory Panel, European Pressure Ulcer Advisory Panel and Pan Pacific Pressure Injury Alliance. Prevention and Treatment of Pressure Ulcers: Clinical Practice Guideline. Emily Haesler (red.) Cambridge Media: Perth, Australia; 2019.
- Kottner J, Black, J, Call, E, Gefen, A, Santamaria N (2018) Microclimate: a critical review in the context of pressure ulcer prevention
- Clark M, Black J (2011) Skin IQTM Microclimate Made Easy. Wounds International 2011; 2(2). Beschikbaar op http://www.woundsinternational.com
- Clark M, Romanelli M, Reger S et al (2010). Microclimate in context. In: Baharestani M, Black J, Carville K et al (2010). International Review. Pressure ulcer prevention: pressure, shear, friction and microclimate in context. Wounds International.
- Reger S, Ranganathan VK, Sahgai V (2007). Support surface interface pressure: an analysis of the literature. Ostomy Wound Management 53(10): 50-58.
- National Pressure Injury Advisory Panel, European Pressure Ulcer Advisory Panel and Pan Pacific Pressure Injury Alliance. Full Body Support Surfaces for Prevention of Pressure Injuries. In: Prevention and Treatment of Pressure Ulcers/Injuries: Clinical Practice Guideline. The International Guideline: Fourth Edition. Full Body Support Surfaces For Prevention Of Pressure Injuries. Emily Haesler (Ed.).2025.[cited: 15/01/2026]. Beschikbaar op: https://internationalguideline.com