You are visiting a website that is not intended for your region

The page or information you have requested is intended for an audience outside the United States. By continuing to browse you confirm that you are a non-US resident requesting access to this page or information. Switch to the US site. 

NLBANNER.jpg

Klinische achtergrond

Klinische achtergrond

De Tilschijf© werd ontwikkeld met behulp van de zogenoemde NIOSH methode. Met deze methode kan de veiligheid van het handmatig tillen en verplaatsen van lasten beoordeeld worden. De systematiek werd in de Verenigde Staten ontwikkeld door het National Institute for Occupational Safety and Health (NIOSH). Ook in ons land is deze methode al jarenlang een aanvaarde techniek. De methode wordt bijvoorbeeld gebruikt in publicaties van de Arbeidsinspectie (ISZW). Ook wordt deze gebruikt bij het opstellen van de Praktijkrichtlijnen fysieke belasting in de diverse zorgbranches (zie bijvoorbeeld Knibbe en Knibbe, 2002).

Oud vs. nieuw (NIOSH)

De eerste versie van de Tilschijf© werd ontwikkeld op basis van de in 1981 gepubliceerde NIOSH methode. De NIOSH methode kreeg destijds steeds meer kritiek. Dat had te maken met de randvoorwaarden voor het toepassen van de methode. Zo werd er bijvoorbeeld uitgegaan van tweehandig tillen, moest de last goede handvatten hebben, mochten er geen ruimtelijke beperkingen zijn voor de aan te nemen houding en moest er recht voor het lichaam getild kunnen worden (geen draaiing in de romp). Hierdoor was de methode in de praktijk bijna nooit toepasbaar.

In de gezondheidszorg wordt zelden of nooit aan deze randvoorwaarden voldaan. Met als gevolg dat de toenmalige NIOSH leidde tot een onderschatting van de daadwerkelijke risico’s. Ook wetenschappelijk onderzoek onderbouwde mogelijke onderschattingen van de NIOSH methode. Alles bij elkaar vormde dit voldoende reden om wijzigingen door te voeren. Deze wijzigingen zijn in 1991 gepubliceerd, evenals de wetenschappelijke verantwoording ervan (Waters en Putz-Anderson, 1991).

Enkele belangrijke veranderingen worden hier globaal besproken. Voor een meer gedetailleerd inzicht verwijzen we naar de originele publicaties of naar de Nederlandstalige publicaties van Vink et al. (1991 en 1992) of van de Gezondheidsraad (1995). 

Nieuw is de invoering van twee aanvullende factoren in de berekeningsformule: de asymmetriefactor en de gripfactor. 

  • De eerste nieuwe factor, de asymmetriefactor is een maat voor de verdraaiing van de romp ten opzichte van een denkbeeldige lijn van het hoofd naar de voeten. Naarmate die hoek groter wordt, wordt het gezondheidsrisico van het tillen groter. Deze factor beïnvloedt de risico's van het tillen en begeleiden van zorgvragers in de gezondheidszorg in grote mate. Dankzij de asymmetriefactor kan het risico op letsel beter ingeschat worden. Het maximum aantal graden voor de toepassing van de NIOSH formule is gesteld op 135 graden. Dit laatste zal vermoedelijk zelden tot nooit voorkomen in de gezondheidszorg. 

  • De tweede nieuwe factor, de gripfactor, betrekt de grip van de handen op het te tillen object bij de risico-inschatting. Deze wordt beoordeeld als goed, matig of slecht. Wanneer de vingers niet 90 graden gebogen kunnen worden en er geen handvat is, is er sprake van slechte grip. In de gezondheidszorg komt dat vaak oor. Een slechte grip betekent dat het maximaal toelaatbare gewicht (licht) daalt. De invloed van de gripfactor op het uiteindelijke toelaatbare gewicht is beperkt. 

In de oude NIOSH methode waren er twee risiconiveaus: de zogenoemde Action Limit (AL) en de Maximum Permissible Limit (MPL). In de nieuwe NIOSH methode is er slechts één risiconiveau: de RWL (Recommended Weight Limit)

De nieuwe methode definieert wel een zogenoemde tilindex. Hiervoor wordt het daadwerkelijke gewicht gedeeld door de aanbevolen grens (RWL). Deze zou uiteraard niet boven de 1 uit moeten komen. Naarmate deze groter is dan 1, wordt het risico ook groter. De RWL dient zowel aan het begin als aan het eind van een tilhandeling te worden bepaald. De laagste RWL bepaalt of de tilsituatie aanvaardbaar is. 

De Tilschijf

De basis van de Tilschijf ligt in berekeningen op basis van verschillende tilhandelingen, vanuit verschillende invalshoeken. Bij de risicoberekeningen en de daarbij behorende inkleuringen zijn aannames gedaan. De NIOSH factoren 'tilfrequentie' en 'grip' zijn niet bij deze berekeningen opgenomen. 

  • De tilfrequentie gaat pas een rol spelen bij tamelijk hoge frequenties; hoger dan in de gezondheidszorg voorkomt. Deze is daarom op 1 gesteld. 

  • De tweede factor, de gripfactor, speelt wel een rol, maar de invloed is beperkt. Daarnaast blijkt deze factor moeilijk toepasbaar voor de situaties in de gezondheidszorg. Om die redenen is deze factor niet meegenomen en ook op 1 gesteld. 

Oud vs. nieuw (de verschillen)

Het verschil tussen de oude en de nieuwe Tilschijf zit in drie punten. 

Ten eerste is het te bepalen aantal zorgverleners dat de handeling verricht teruggebracht tot maximaal twee. Dit omdat het tillen door drie personen zeer zelden voorkomt. De ruimte die hierdoor beschikbaar kwam is benut voor het invoeren van een vereenvoudigde vorm van de (a)symmetriefactor. Er dient een keuze gemaakt te worden tussen twee niveaus: meer of minder dan 45 graden draaiing. Ten derde zijn de risiconiveaus gewijzigd. Deze komen nu overeen met de waarden van de tilindex. De kleur oranje betekent: de grens van de RWL is bereikt, maar de tilindex blijft kleiner dan 3. De kleur rood betekent: de tilindex is 3 of meer. De kleur groen betekent: de uitkomst van de tilindex is kleiner dan 1. 

Voorzichtigheid

Ondanks de verbeteringen in de NIOSH methode blijft voorzichtigheid geboden, zowel bij het toepassen van de NIOSH methode als de Tilschijf. De NIOSH methode heeft enkele beperkingen. Zo worden individuele factoren buiten beschouwing gelaten. Dat betekent bijvoorbeeld dat iemand die erg lang of juist erg klein is, meer risico kan lopen dan op basis van de methode berekend wordt. Het gaat dus vooral om het beoordelen van een tilsituatie. Daarnaast is er nog veel onduidelijkheid over de precieze invloed van asymmetrische belasting. Vink et al. (1992) tonen aan dat de belasting mede afhaneklijk is van de positie van het bekken; roteert het mee, of juist niet. Ten slotte zijn veel van de randvoorwaarden voor toepassing van de NIOSH methode geldig gebleven, ook in de nieuwe systematiek. Voorzichtigheid bij de inzet van de Tilschijf is geboden daar er aannames zijn gedaan en omdat deze ook op de NIOSH methode is gebasseerd. 

De volgende drie randvoorwaarden kunnen problematisch zijn. Ten eerste het 'tweehandig tillen'. In de gezondheidszorg is dit lang niet altijd mogelijk. Datzelfde is van toepassing op het 'langzaam en vloeiend tillen' en eveneens voor 'ruimtelijke beperkingen voor de aan te nemen houding'. Doordat vaak niet aan deze drie randvoorwaarden voldaan wordt, geven de grenzen, zoals die op basis van de formule berekend kunnen worden, een onderschatting van de werkelijke risico's. 

De NIOSH methode blijft een goede keuze voor het beoordelen van risicovolle tilsituaties. De Gezondheidsraad geeft dat aan in een rapport, dat in 1995 is verschenen. 

We hopen ook dat de Tilschijf helpt bij het bepalen van gevaarlijke tilsituaties en een bruikbaar instrument is om gezondheidsrisico's bij medewerkers te voorkomen. 

J J. Knibbe
N.E. Knibbe
LOCOmotion

Literatuur

Gezondheidsraad, Commissie Risicobeoordeling van handmatig tillen, Risicobeoordeling van handmatig tillen, Den Haag: Gezondheidsraad, 1995/02, 1995. 

Knibbe, J.J., N.E. Knibbe, werkpakket Aanpak Fysieke Belasting, Sectorfondsen Zorg en Welzijn, V&V branche, Utrecht, 2002. 

Vink, P., Berg, R. van den, Dul, J., 'Het beoordelen van tillen met de nieuwe NIOSH methode', Tijdschrift voor Ergonomie, 10, 1999, 2-9.

Vink, P., Dul, J., 'Meer dan 23 kg tillen uit den boze', Arbeidsomstandigheden, 67, 12, 1991, 825-826.

Waters, T.R., V. Putz-Anderson, Scientific support documentation for the revised 1991 NIOSH lifting equation: technical contract reports, NIOSH, Springfield, 1991.

Heeft u vragen over de Tilschijf? Neem dan contact met ons op.

Lees meer informatie over de Tilschijf